Pazaryerinde Gerçek Kâr Hesaplama: Komisyon, Kargo, KDV ve İade
Pazaryerinde satış yapan pek çok işletme, ürünün alış fiyatı ile satış fiyatı arasındaki farkı kâr sanır. Oysa bu fark; komisyon, kargo, hizmet bedelleri, paketleme, iadeler ve vergiler düşüldükten sonra beklenenden çok daha küçük kalabilir, hatta eksiye dönebilir. Bu rehberde bir ürünün pazaryerindeki gerçek kârını hesaplamak için hangi kalemleri dikkate almanız gerektiğini örnekle anlatıyoruz.
Kâr hesabına giren kalemler
- Ürün maliyeti: Alış fiyatı, varsa navlun ve gümrük gibi ürünü depoya getirene kadarki giderler (KDV hariç).
- Pazaryeri komisyonu: Kategoriye ve kampanyaya göre değişen, genellikle satış fiyatı üzerinden alınan oran. Komisyon için pazaryeri size KDV'li fatura keser.
- Kargo bedeli: Anlaşmalı kargo tarifesine, desi ve ağırlığa göre değişir. Ücretsiz kargo sunuyorsanız bu bedel tamamen sizde kalır.
- Hizmet ve işlem bedelleri: Pazaryerine göre sipariş başı hizmet bedeli, reklam ve kampanya katılım bedelleri.
- Paketleme: Kutu, poşet, dolgu malzemesi, etiket.
- İade ve hasar maliyeti: Dönen ürünün kargo bedeli, tekrar satılamayan ürünler.
- Vergiler: KDV ve e-ticaret stopajı.
KDV'yi doğru konumlandırın
KDV mükellefi bir satıcı için KDV, kârın parçası değildir: satışta tahsil ettiğiniz KDV'den alışta, komisyonda ve kargoda ödediğiniz KDV'yi düşer, farkı devlete ödersiniz. Bu nedenle en temiz yöntem, tüm kalemleri KDV hariç tutarlarla hesaplamaktır. Satış fiyatınız KDV dahil 1.200 TL ve ürün %20 KDV'ye tabi ise KDV hariç satış geliriniz 1.200 ÷ 1,20 = 1.000 TL'dir.
Yaygın bir hata, KDV dahil satış fiyatından KDV hariç maliyetleri çıkarıp kalan tutarı kâr saymaktır. Bu yöntem kârı olduğundan yüksek gösterir.
E-ticaret stopajı
1 Ocak 2025'ten itibaren, aracı hizmet sağlayıcılar (pazaryerleri) üzerinden yapılan satışlarda satıcıya yapılan ödemelerden stopaj kesilmektedir. Oran %1'dir ve 2026 itibarıyla değişmemiştir; kesinti satışın KDV hariç tutarı üzerinden yapılır. Bu kesinti nihai bir vergi değildir: gelir veya kurumlar vergisi mükellefleri kesilen tutarı geçici ve yıllık beyannamelerinde ödenecek vergiden mahsup edebilir. Dolayısıyla stopaj kârı doğrudan azaltmaz, ancak nakit akışınızı etkiler; mahsup ve iade süreçleri için mali müşavirinizle çalışın.
Örnek hesap
Aşağıdaki hesap tamamen örnek varsayımlara dayanır; komisyon ve kargo oranları pazaryerine, kategoriye ve anlaşmanıza göre değişir.
| Kalem (KDV hariç) | Tutar (TL) |
|---|---|
| Satış geliri (1.200 TL KDV dahil, %20) | 1.000 |
| Ürün maliyeti | −550 |
| Komisyon (KDV dahil satış fiyatı × %15 varsayımı) | −180 |
| Kargo | −60 |
| Sipariş başı hizmet bedeli | −10 |
| Paketleme | −15 |
| Sipariş başı katkı payı | 185 |
| Katkı marjı (185 ÷ 1.000) | %18,5 |
Bu örnekte 1.000 TL'lik stopaj matrahı üzerinden 10 TL stopaj kesilir; mahsup edilebildiği için katkı payından düşülmemiştir, ama pazaryerinden gelen ödeme o kadar az olacaktır.
İadeleri hesaba katın
İade edilen bir siparişte satış geliri geri gider, ancak gidiş ve dönüş kargosu çoğu zaman satıcıda kalır; ürün hasarlı dönerse maliyeti de kaybedilir. İade etkisini sipariş başı maliyete yaymanın basit yolu şudur:
Sipariş başı iade maliyeti = İade oranı × (Gidiş + dönüş kargosu + hasar kaybı ortalaması)
Örneğin iade oranınız %5, gidiş-dönüş kargo toplamı 120 TL ve hasar kaybı ihmal edilebilir düzeydeyse sipariş başı iade maliyeti 0,05 × 120 = 6 TL'dir. Yukarıdaki örnekte katkı payı 185 TL'den 179 TL'ye düşer. Giyim gibi iade oranı yüksek kategorilerde bu kalem kârın büyük bölümünü götürebilir.
Sabit giderleri unutmayın
Katkı payı, siparişe bağlı değişken maliyetler düşüldükten sonra kalan tutardır; işletmenin net kârı değildir. Depo kirası, personel, muhasebe, yazılım ve reklam bütçesi gibi sabit giderler de bu katkı paylarının toplamından karşılanmalıdır. Ayda kaç sipariş almanız gerektiğini bulmak için: Aylık sabit giderler ÷ Ortalama sipariş başı katkı payı.
Fiyatlamada pratik kontroller
- Her ürün için KDV hariç tüm maliyetleri tek satırda görün.
- Kampanyaya girmeden önce indirimli fiyatla katkı payını yeniden hesaplayın.
- Pazaryerleri arasında komisyon ve kargo farklarını karşılaştırın; aynı ürün her kanalda aynı kârı bırakmaz.
- Ay sonunda pazaryerinin hakediş raporunu kendi hesabınızla karşılaştırın; beklenmeyen kesintileri sorgulayın.
Hazır çözüm
Ürün bazında komisyon, kargo, iade ve KDV dahil-hariç hesapları hazır formüllerle yapmak isterseniz E-Ticaret Kâr Pro Excel şablonunu inceleyebilirsiniz. Birden fazla kanal ve kullanıcıyla çalışıyorsanız web tabanlı e-ticaret kâr paneli de mevcut.
Sık sorulan sorular
Komisyon KDV dahil fiyattan mı hesaplanır?
Uygulama pazaryerine göre değişebilir; çoğu pazaryeri komisyonu ürünün satış fiyatı üzerinden hesaplar ve komisyon tutarı için ayrıca KDV'li fatura keser. Kendi sözleşmenizi ve hakediş raporlarınızı kontrol edin.
E-ticaret stopajı kendi web sitemdeki satışlarda da kesilir mi?
Stopaj aracı hizmet sağlayıcılar üzerinden yapılan satışlar için düzenlenmiştir. Kendi sitenizdeki satışlarda durumun ödeme altyapısına göre değerlendirilmesi gerektiğinden mali müşavirinize danışın.
Ücretsiz kargo sunmak kârlı mı?
Ücretsiz kargo dönüşümü artırabilir, ancak kargo bedeli satıcıda kalır. Bu bedeli fiyata yansıtıp yansıtamayacağınızı katkı payı hesabıyla test edin.